Kayış-kasnak tahrikli bir fanda tespit edilen eğik mil ve aşınma hatası
Görsel-1: Bu vakum fanının kasnak tarafındaki yatağından saatlik bazda 3 eksenli titreşim verisi toplanmıştır.
VAKA ÇALIŞMALARI
Dr. Öğr. Üyesi A. Kubilay Ovacıklı
1311 ETN9 tipi oynak bilyalı rulmanlar, kasnak hizalamasının kritik olduğu veya redüktör millerinde eğrilik olasılığı bulunan uygulamalar için önerilir.
Bu arızada görülebileceği üzere, asıl sorunun rulmandan değil, mildeki salgıdan ve onun oluşturduğu kasnak boşluğundan kaynaklandığı belirlenmiştir. Bu tür arızaların titreşim analizi yoluyla erken tespiti, plansız duruşların önlenmesinde ve bakım maliyetlerinin düşürülmesinde kritik bir rol oynamaktadır.
Görsel-1'de gösterilen fan bir kağıt fabrikasında bulunmaktadır ve ASCRIBO tarafından geliştirilen çevrimiçi makine sağlığı izleme çözümü olan ABLE System ile 7/24 izlenmekte ve otonom titreşim analizine tabi tutulmaktadır. Motor ve fan yataklarında, kasnaklarda, fan kanatlarında ve milde meydana gelebilecek mekanik arızaların erken tespiti için; 3 eksenli titreşim verileri saatlik bazda toplanmış ve ASCRIBO tarafından geliştirilen akademik olarak kanıtlanmış gözetimsiz öğrenme algoritmaları aracılığıyla otonom olarak analiz edilmiştir.
Bu teknoloji, insan müdahalesi gerektirmeyen istatistiksel bir sinyal işleme aracı olarak geleneksel yöntemlerden daha avantajlı bir çözüm sunar ve dönen ekipmanlardaki hasarı erken aşamada tespit etmek için özellikle MEMS sensör verileriyle çalışmaya uygundur.
Görsel-2: Fan kasnak tarafı yatağındaki toplam titreşim seviyesi 10-15 mm/s arasındayken, dikey eksende 20-25 mm/s seviyelerine kadar ulaşan sistematik bir artış gözlenmiştir.
Ekipmanda gözlemlenen dikey eksendeki artan toplam titreşim seviyesi (mm/s) ile birlikte; çap kaybı nedeniyle milin salınım yapması ve/veya eğilmesi, yataklarda olası aşınma ve yataklarda oluşabilecek tolerans dışı boşluklar olası nedenler olarak değerlendirilmiştir. Bu olasılıklar arasında, rulman alt bileşenlerinin hiçbirinde bir arıza gelişimi gözlemlenmemesi ve bileşene özel analiz yeteneğine sahip olan ABLE System'in "Vibration Source Analysis" (Titreşim Kaynağı Analizi) verilerinde mil kaynaklı titreşimlerin baskın olması, mil aşınması ve salgı (runout) hatasını desteklemiştir.
Daha sonra ekipman bakıma alınmış ve bakım sonucunda teşhisin doğru olduğu anlaşılmış ve aşağıdaki gibi raporlanmıştır.
Görsel-3: Rulman arıza trendlerinde bir artış olmaması, milde salgı (runout) olabileceği fikrini desteklemiştir.
Görsel-4: "Titreşim Kaynağı Analizi" grafiğinden görülebileceği üzere, titreşim sinyalinin mildeki dağılım oranı %32'dir ve genel dağılımda rulman ve fan kanatlarına kıyasla baskın olduğu gözlenmektedir.
Görsel-5: 3000 rpm'de dönen ekipmandaki mil söküldükten sonra, iki uç noktada salgının neden olduğu aşınma izleri görülmektedir.
Daha önce de belirtildiği gibi, milin salgı (runout) yaptığı belirlenmiştir. Planlı bakım sırasında ekipman söküldüğünde, milin her iki ucunda da aşınma izleri gözlemlenmiş ve teşhis doğrulanmıştır. Kasnaklar, mil ve rulmanlar değiştirilmiştir. Değişimden sonra genel titreşim seviyesinde (mm/s) bir düşüş gözlemlenmiştir.
Görsel-6: Mil salgısı nedeniyle rulman zorlanmış ve yağ bozulması gözlenmiştir. Yıkama ve temizleme sonrasında bileziklerde herhangi bir pürüz veya çapak tespit edilmemiştir.